“Bence” demeyi sevmiyorum. Alıntı yapmadığım sürece “ben” konuştuğum için söylediğim sözler haliyle “ben-ce” oluyor. Yine de sıklıkla bence demeyi sürdürüyoruz. Neden peki? Bu durumun insanların algı ve yaratıcılık eksikliğinden kaynaklandığını düşünüyorum. Aslında ben, savunmadığım ve zihnimde hiçbir yeri olmayan bir düşünceyi karşıya savunuyormuşum gibi yansıtabilirim. “Bence” ise düşünceyi tasdikliyor, düşündüğümü onaylattırıyor kendimce. Zihinlerde o düşünceye aitlik imgesi oluşturuyor. Bence.
Peki bu durumun yaratıcılıkla ne ilgisi var? Yaratıcılık, sadece özgün veya yeni şeyler oluşturma eğilimi değil, bozma ve eğip bükme eğilimidir de. En basitinden, her daim yanında olduğumuz, yakın olduğumuz insanların farklı eğilimleri, hobileri veya düşünceleri olduğunu görünce şaşırıyoruz çünkü onları “eğip bükemiyoruz”. Örneğin ben, günlük hayatımda gayet normal bir insanım fakat öte yandan yazı yazan ve kendince düşünen bir tarafım da var. Beni daha çok sosyal/toplumsal benliğimle tanıyan insanların yazıları sindirmesi zor oluyor (en azından benim gördüğüm kadarıyla öyle). Çünkü bir kalıba girmiş oluyorum ve o kalıbı kırmak, oyun hamuru gibi eğip bükmek oldukça zor oluyor. Kişilik de her daim değişen, gelişen ve dönüşen bir şey olduğu için bu durum absürt kaçabiliyor. Yine de biz bunu bozup yeniden şekillendiremiyoruz. Böylece “bence”lerde tıkanıyoruz. Endişeleniyoruz.
Bu toplumsal örneğin, herkesin az ya da çok anlayabileceği bir örnek olduğu için önemli bir örnek olduğunu düşünüyorum. Aynı şekilde kendi zihnimizde de böyle. Yazılar hep belli bir akışta gitmek
zorunda
değil
aynı satırda büyük harfle başlamak
noktalama işaretleriyle
belirli kurallarla veya belirli boşluklarla
g i t m e k z o r u n d a d
e ğ i l
pᴉๅᴉɯpıṡɐɹıpɐʞounṡɐqᴉๅᴉɹᴉɯqǝๅʞᴉpǝqnʎɐzıʎıqnɹunɯๅɐʎɐzɯıṡıɯpıɹ
Bunun belirleyicisi benim ve istediğim gibi eğip bükebilirim. Size kelimeleri rastgele fırlatabilirim.
Bunu hayatın her alanına, her değişkene entegre edebiliriz. Diğer insanları uzaylı gibi görebilirim, herkesin gri tenli olduğunu düşünebilirim ve herkesin çok zeki, benimse salak olduğumu düşünebilirim. Hayatla, bu can sıkıcı fakat bir yandan da keyifli oyun hamuruyla istediğim gibi oynayabilirim.
Anarşist bir düşünce sunuyor değilim, sadece yaşamın doğasını sizlere sunuyorum. Bir nevi biyolojik anarşizm. Toplumsal kuralların, şu an kullandığım dilin veya sözcüklerin değersiz olduğunu veya hiçbir işe yaramadığını belirtiyor da değilim. Zihnimizi biraz özgür bırakmaktan, bazen düşünceleri, durumları ve insanları eğip bükmekten geri kalmamak gerektiğini düşünüyorum. Bu hoşgörü ve cesaret ikilisi çok önemli. Hayatın her alanında kullanmaktan geri durmayacağımız elzem bir kavrayış. Kalıplara biat etmek özgüveni de yaratma cesaretini de mahvediyor çünkü.
Hüznün Fiziği romanında başkarakter, insanların anılarına (öykülerine) girip çıkıyordu. İnsanın kendisi de çok farklı değil, istediğimiz yere girip çıkabiliriz, sadece zihnimizdeki bazı zincirlerden kurtulalım yeter. Şu an zihninizin içindeyim örneğin fakat bir şey yapamıyorum. Keşke yapabilseydim, bunu isterdim. Ne düşünüyorsunuz acaba? AAAAAAAAAAAAAAAAAAAA. Bağırdım, canım istedi, kusura bakmayın.
Bu demek değil ki ben insanlarla her daim empati yapmayı, her daim yeni ruh hâlinde/düşüncelerin içinde onların öykülerine müdahil olmaya bayılıyorum, her daim yeni şeyler denemekten muazzam keyif alıyorum. Bunlardan keyif alıyorum fakat kendi algımı, oyun hamurumu ve konfor alanımı seviyorum. Oralarda olmaktan hazzediyorum. Peki bunu neden açıkladım? Çünkü düşüncelerimi eğip büküp bu sonuca ulaşabileceğinizi düşünmüyordum. Açıklık getirdim ki pek fazla oynamayın. Belki de yalan söylüyorumdur, kim bilir?
Bazı kalıplar zihnimizi sıkıştırıyor, eğip büküyor ve donduruyor. Tüm bunlar yaratıcılığımızı yok ediyor, hoşgörümüzün üzerinden silindirle geçiyor. Oyun hamurunu kurutuyor. Girişte yalan söyledim. “Bence”ler yaratıcılığın ve cesaretin yapı taşlarından biridir. İnsan çekinmeden ve keyifle “bence” dediği sürece toplumlar gelişir. Bence, “bence”ler eğip bükebilme cesaretinin göstergesidir. Yeter ki bu “bence”ler zor durumda kalmamak için kullanılmasın. Zaman zaman alıntılarla, anılarla ve farklı anlam kırıntılarıyla birleşip kompleks fakat bütün, oldukça keyifli imgeler yaratırlar. İnsanlar böylece kendi algılarının sınırlarını çizerler. Bazılarının “herkes”inin diğerlerinin “herkez”i olduğunu, bazılarının sıcağının diğerlerinin soğuğu olduğunun farkına varırlar.
şüpheyle bencelerle eğip bükmelerle oyun hamurunuz kurumasın yaratıcılıkla keyifle huzurla kalmanız dileğiyle
*Rollo May, Yaratma Cesareti (Picasso’dan alıntı)