UMARSIZLIĞIN KOLLARINDA
Tearth’te sıradan günlerden biriydi. Bulutlu, karanlık bir akşam yine D., başıboş dolaşıyordu. Düğmeden gözleri umarsız bir ifadeyle doluydu. Ne yapacağını bilmiyor, bazen şaşırıyor gibiydi. Hatta bazen arkadaşlarıyla konuşurken hayatta olduğuna şaşırır gibi bir ifade takınırdı. Yüz ifadesi, o garip mavi renkli düğmeden gözleriyle birlikte değişirdi. Şu an da aynı durumdaydı, içinden “Nereden dönsem?” diye düşünüyordu: Önünde iki yol vardı ve sağı seçti. Etrafından bazı tekinsiz, tüyleri yırtılmış pelüş oyuncaklar geçiyordu, bazısı da meşe ya da plastik oyuncaklardı. Korkmuyordu bu tekinsiz oyuncaklardan çünkü uzun zamandır olmasa da alışkındı bu durumlara.
Döndüğü yerden biraz ilerledi ve çok geçmeden mutlu mutlu işinden gelen, evlerine giren oyuncaklar gördü. Bu durumu, yaşantının göz önünde olan ikiliğini biraz garipsedi. Bu duygunun ardından aklına ebeveynlerinin onu evde bekliyor olma olasılığı geldi fakat bunu umursamadan yoluna devam etti. Ardından daha önce hiç görmediği, görünce irkildiği bir şey gördü: T-Hop dükkânını. Tatlı bir dükkândı fakat aslında Tearth’te her şey tatlıydı. Bir anlık ürpertiden sonra yapacağı bir şey olmadığını anımsayıp içeri girdi. Biraz da bunu istiyor gibiydi. Gördüğü manzara karşısındaysa dehşete düştü. Ağzından sessizce “Bu…” diye bir ses çıkardı sadece.
Mekânın sağ tarafında büyük, geniş bir tezgâh, onun arkasında da bir oyuncak vardı. O oyuncağın arkasında da bir sürü zararlı madde bulunuyordu: Bin bir çeşit pamuk, sıcaklığı artıran malzemeler, oyuncakları çürüten, adına tush denilen bir madde ve daha nicesi. Bu maddeleri satan oyuncak diğerlerine bakıp garip garip gülümsüyordu, bu gülümseme onu rahatsız etti. Adam plastik bir köpekti ve sadece gülümsemesi değil, bakışları da rahatsız ediciydi, o da bir süre inceledikten sonra sol tarafa yöneltti bakışlarını. Bu tarafta iki kişilik ya da tek kişilik masalar vardı. Manzara kan dondurucuydu çünkü burada pelüş oyuncaklar pamuk yiyip patlıyor, ardından pamuklarını yakıyorlardı. Tahtadan, kadifeden, farklı maddelerden ya da plastikten oyuncaklarsa (ki onlar nedense tek tüktü) sıcaklık artırıcı malzemelerle kendilerine zarar veriyor, kendilerine tush enjekte ediyorlardı. Diğer oyuncaklar da birçok şey yapıyordu kendilerine ve istemsizce soruyordu kendine bunu D.: “Neden bunu yapıyorlar kendilerine? Ne düşünüyorlar, ne hissediyorlar şu anda? Gözlerindeki korkutucu boşluk sanki onlar yokmuş gibi hissettiriyor, sanki Tearth’ten değillermiş gibi, acınası sefillerden başkası değillermiş gibi.” D., oyuncakların gözlerine baktı ve gözlerindeki kayıtsızlığı hissetti. Sanki buradan değillerdi, başka diyarlara, yanıltıcı hazlara yol almışlar gibiydi.
Çalışanlar da oldukça iyi görünüyorlardı, zaten iki kişiydiler: Renkleri de oldukça parlak pelüş oyuncaklardı. D., bu korkutucu manzaraya dalarken yanına plastik Köpek’in bizzat kendisi geldi, nedense çalışanların hiçbiri gelmemişti. Bunun yasal olup olmadığını ve buradaki sefilleri düşünürken Köpek, “Buraya ilk gelişiniz mi efendim?” dedi, hâlbuki ilk kez geldiğini çok iyi biliyordu. D., “Evet,” dedi sesi titreyerek, “ilk gelişim.”
“O hâlde sizi arka odalara alayım isterseniz, oyuncakların içinde ilk kez denemek sizi rahatsız edebilir,” deyip çekiştirdi hemen D.yi. D. ise dalmış gitmişti, yok gibiydi, ne düşüneceğini ya da hissedeceğini bilmiyordu.
Köpek yeniden söze karıştı o kan dondurucu sesiyle: “Görüyor musunuz? Ne kadar mutlular! Gözlerindeki başka diyarlar arzusu, başka maceralar coşkusu oyuncağa huzur veriyor. Eminim siz daha özel olacaksınız, daha huzurlu ve mutlu. Evet, çok daha özel, efendim!”
“Bu sefalete nasıl mutluluk diyebilirsiniz?” diye cevapladı zorla.
“Sefalet mi? Sefalet mi? Siz başka diyarlar arzusunu, zaten hastanede dikilecek olan bu pelüşleri, düzeltilecek olan tahtadan oyuncakları hor mu görüyorsunuz? Bu, gerçek hazdır efendim. Tearth’e ait hissetmemek, ondan soyutlanmak gerçek hazdır.” dedi o da. Bu, D.yi şaşırttı ve Köpek’in bir şeyler bildiğini düşündürttü.
Köpek onu koridorda çekiştirirken D., düğmeden gözlerini aptala bakar gibi ona dikti, oyuncak da hemen siyah renge boyanmış gözlerini sinirli sinirli çattı. Aslında, bazılarının geri dönüşü olmayacak bir şekilde hasar aldığını, kendilerini zehirlediğini düşünüyordu. Odaya vardıklarında bu odanın dışarıya bakan iki penceresi olan, gayet ferah, ortasında da büyükçe bir masa ve sandalye olan bir oda olduğunu gördü. Köpek hemen bir el hareketi yapıp ilk kullanıma uygun olan sıcaklık artırıcı malzemeyi getirmelerini emretti. İçinde tush da vardı tabii. Getirdiklerindeyse “Buyurun efendim, ilk kullanım için önerdiğimiz ürünümüz bu. Son teknoloji ürünüdür ve vücudu ısıtır, odayı değil, yani korkmanıza kesinlikle gerek yok. Tek yapmanız gereken vücudunuza tutup şu düğmeye basmak,” dedi gururlu bir edayla. Gururluydu çünkü iyi bir şey yaptığını, bu soyutlamanın, para kazanmanın ve oyuncakları zehirlemenin doğru olduğunu düşünüyordu. Kim bilir, belki de sadece bir caniydi?.. Köpek, D.yi oturttu ve o sinir bozucu gülümsemesini yollayıp çıktı, arkasından da çalışanlar çıktı. Ne rahatsız ediciydi bu Köpek! Ne kadar parlak ve can alıcıydı şu tüyleri çalışanların! Yine korkuyla doldu içi.
D., reddetmemişti teklifi çünkü o da dürtülerine yenik düşmüştü, denemek istiyordu. Çaresiz, sefil ve başıboştu yaşamı zaten, bir de bunu denese ne olurdu ki? Bazı zamanlar ne duygularımız baskındır bize ne de mantığımız, boşluktaymışız gibi hissederiz, kararsızlığın boşluğunda. İşte bu durumdaydı D.. Gözleri daha da donuklaştı, içi daha da karardı, çaresiz hissetti. “Çaresizlik,” diye düşündü, “hayatta en acı verici şeylerden biri. Bazen çaresiz hissettiğim zamanlarda bile aslında çaresiz olmadığımı hissediyorum fakat bunu değiştirebilecek gücüm yok. Yalnız ve sefilce. Çok sefilce.” Son sözleri yankılandı odada. Dışarıdan bakan birine göre maviye boyanmış düğme gözlerindeki donukluk, tahta bacaklarındaki ve bedenindeki solukluk korkutucuydu. Çalışanlar ve Köpek nasıl o kadar soğukkanlı olabildi bilinmez ama oldukça kötü görünüyordu düğme gözlü oyuncak.
Zihnindeki düşüncelerden bir nebze sıyrılarak (zaten amaç da bu değil miydi?) aleti vücuduna yaklaştırdı ve düğmeye bastı…
GÖZLER DONUK DEĞİLKEN
D., aslında Tearth için genç denebilecek 94 yaşındaydı. Ailesi onu ilkokul, ortaokul, meslek seçimi ve meslek gelişimi (onlarda dört okul vardı liseye kadar) için güzel okullara gönderdi, iyi bir eğitim aldı ve iyi arkadaşlıklar edindi. Liseye geçtiğindeyse değişti çünkü fazlasıyla düşünmeye başlamıştı ve arkadaşlıkları çok yüzeysel geliyordu. Öğretmenleriyle bazen hararetli tartışmalara giriyor, yetişkinliğe göz kırpan o çağda gözleri parlıyordu. Arkadaşlarıyla tartışamıyordu pek, tartışsa bile pek derine inemiyorlardı. Bu yüzden o da öğretmenleri sınayan hareketlerde bulunuyordu. Hatta bir gün zeki bir timsah olan hocasının anlattığı konuya hararetle karşı çıkmış fakat ayağa kalkınca hiçbir şey söyleyememişti; nedeniyse katıldığı hâlde tartışmak istemesiydi. Ona göre tartışmak değerliydi, hatta çok değerli fakat tartışmayı bilen insanlarla tartışmak hoştu. Oyuncaklar soru sormuyordu en basitinden ve zihinlerinde hiçbir yeniliğe açık değillerdi, o hâlde kendini yormaya ne gerek vardı?
Aslında memur olup masa başı bir iş yapmak istiyordu. Amacı kendiyle daha çok uğraşmaktı ve bunu başardı da. Üniversiteye geçince geleceğini az çok tahmin edebiliyordu. Üniversiteye kadar hiç aşk ilişkisi olmamıştı ve hiç o güzel pelüş oyuncakların tüylerinin sıcaklığını, tahtaların huzurunu ya da diğer oyuncakların verdiği mutluluğu sezmemişti. Bunun eksikliğini hissediyordu da içten içe fakat o zamanlar duygusal olduğunu pek hissetmiyordu. Bazen aşkı arzuluyordu bazense arzulamıyordu çünkü bilinmezlik zaman zaman kafa karıştırabiliyordu. Yine de o, bilinmezlikten hoşlanırdı. Bir gün amfiden çıkarken tatlı bir oyuncak onu durdurdu ve bir şeyler sordu, belli ki onu tanımaya çalışıyordu. İlişkinin içindeyken D., çok sıcak, düşünceli, dikkatli, karamsar ve duygusal biri olduğunu daha iyi öğrendi. Onunla yan yanayken bazen sevgilisine öylesine dalıyordu ki Tearth’ün rüzgârlarının gürültüsü onun bu durumuna bir kikirdemeydi sanki. İlerleyen zamanlarda sevgilisi ona iyi davranmadı ve ilişkisini bitirme kararı aldı her ne kadar zor da olsa. Bilirsiniz, duygusal olduğunu keşfeden bir oyuncak için duygusal bir hamle ekstra zordur. Tecrübe edinmiş oldu fakat içindeki boşluk uzun zaman devam etti, hem de çok uzun bir zaman.
Üniversiteyi sürecinde birçok arkadaş edindi, birçok insan tanıdı ve tecrübelendi. Sonrasında işine girdi, Oyuncak Memuru’ydu aslında. Oyuncakların vücutlarında ne değişiklikler yaptığından tutun da hangi yaşta ölmeye karar verdiklerine kadar (oyuncaklar ölmezdi çoğu zaman, ölmeye karar verirlerdi) birçok veriyi düzenleyip dosyalara geçiriyordu. İşindeki insanlar garipti: Soru sorsa yaltaklanıyor sanıyorlar, biriyle samimi bir şekilde konuşmaya çalışsa hemen iğneliyorlardı alttan alttan. İşler yığılınca patron çok sert oluyor, o da titiz mizacından dolayı bundan rahatsızlık duyuyordu. İş yerindeki insanlar da arkadaşları da bir garipti o dönem. Bütün bunlar onu o kadar çok boğuyordu ki sosyalleşmeye yatkınlığı olmasına rağmen birçok şeyden elini ayağını çekti. Kendini çok yoruyordu ve tüm bu oyunlardan midesi bulanmıştı artık. İş yerindeki komik oyunlardan, bazen bunun eve yansımasından, birçok arkadaşıyla bağının kopmasından ve gözlerinin donuklaşmasından çok sonra patrona istifa dilekçesini verdi (hem de anne ve babasına hiç sormadan!). Bir aslan olan patron öncelikle şaşırdı, sonra düşünceli ve üzgün bir ifade takınıp nutuk çekti. Ardından uzun bir konuşmadan sonra kabul etmekten başka bir şey yapamadı. Birkaç gün sonra çıkışı verilecekti.
İşten ayrılmak istediğini düşündüğü günler boyunca D., farklı ve gergin davranıyordu. Uzun zamandır böyleydi fakat ailesine ve arkadaşlarına göre de farklı bir rahatsız edici mizacı vardı sanki artık. Zihninin doluluğunu ifade edemediği için birçok arkadaşı onu yanlış anladı ya da yargıladı, dolayısıyla çoğuyla iletişimi kesildi. Zaten kendisi de kimseyle konuşmak istemeyecekti bundan birkaç gün sonra. Kendini boşluğa bırakmaya, acı çektirmeye garip bir yatkınlığı var gibiydi. Bir şeyleri öğrenmeli miydi D.? Ne yapmalıydı, ne düşünmeliydi? Zamana mı bırakmalıydı yoksa sadece? Bilmiyordu. Emin olmadan ve içindeki kılçıklarla yaptıklarına devam etti.
O gün eve giderken gergin ve düşünceliydi, ebeveynlerini düşünüyordu. Annesi, korumacı, nazik bir pelüş ayıydı, zaten annesini gördüğünde her zaman gözleri sulanır gibi olurdu. Babasıysa içi yumuşak fakat dışı sert, disipline önem veren, yaşamında birçok zorluk ve güzellik görmüş heybetli bir tahtadan oyuncaktı. Varlıklıydı, uzun zamandır tüccarlık yapıyordu ve tanınırdı. Pamuk alıp satardı, Tearth ağaçlarından oyuncak yapımı için uygun olanları alıp satardı ve Tearth’teki oyuncak bakım malzemelerini (bunlar hayati malzemelerdi) alıp satardı.
Ailesini düşünürken bazen içi sızlardı çünkü onlarla iletişiminin iyi olmadığını düşünürdü. Neden bilmiyordu fakat aslında oldukça sakin olmasına rağmen ailesine çok çabuk yükseliyordu. Aileye tahammül mü edilmiyordu yoksa tahtalarının içinde, derinlerde bir vahşilik mi vardı? İletişimi iyi olmalıydı, bunu tembih etti kendine. Nazik olmalıydı çünkü kendini düzgünce açıklamak zorundaydı.
Evinin önüne varınca D., kapıyı çaldı ve annesi güler yüzle açtı. D.nin yüzünü, mavi düğme gözlerinin donukluğunu görünce dondu kaldı, annelerin telaşı bir başkadır, korktu. Tahtadan vücudu donmasın diye giydiği küçük ceketi annesi aldı ve hemen kendi odasına geçti. Annesi de arkasından geldi.
“Ne oldu oğlum, neyin var? İşin nasıldı? Biri canını mı sıktı?”
“Hayır, hayır anne, bir şey olmadı. Durgunum sadece,” dedi. Aslında söylemek istiyordu işten ayrıldığını, bu işi sevmediğini, oyuncaklardan tiksindiğini ama kelimeler çıkmıyordu ağzından. Boğazımızın düğümlendiği bu anlar, içimizdekini atana kadar acı verir bize sadece.
“Söylesene hadi, ne oldu? Yine oradakiler ya da patronun mu?“ dedi. Bir cevap alamayınca “Aaa,” dedi uzunca, “Neden meraklandırıyorsun beni?”
Annesi oldukça sevecen görünüyordu ama onu korkutan bir şeyler vardı. Neydi o? Bunu düşünürken “Ben… Anne…” diye lafı geveleyip duruyordu. “İşten ayrıldım ben…” dedi ve dediği anda annesinin gözünde bir şeyler parladı.
“Ne?.. İşten mi ayrıldın?..” dedi sadece. Oğlu da “Evet.” diyebildi.
“Kesin mi? Nasıl bize danışmadan yaptın?”
“Kesin, bugün verdim,” diye cevap verdi mavi düğme gözlü oyuncak fakat kelimeler ağzından dökülünce canı yanıyordu.
“Ne yapacaksın sen oğlum, ömrünün sonuna kadar biz mi bakacağız sana? Bak, el âlemin oğulları güzel güzel çalışıyor, evleniyor, çocuklarını dikiyor ya da yapıyor. Biz de seni yapmadık mı? Sen ne yapacaksın? Anlamıyorum ne istediğini, anlamıyorum. Babandan mı geçineceksin bundan sonra?”
İçinden buna sertçe bir cevap vermek geldi ama kendini tuttu, bir şey demedi. Annesi de öfkeyle dışarı çıktı olanları babasına anlatmak için.
Babası gelince dostumuz gergindi fakat babası, beklemediği bir sükûnetle karşıladı onun bu tutumunu. Selam verip yanına oturdu oğlunun, sadece ikisi vardı odada.
“Oğlum, biliyorum, genç yaşların bunalımları olur ve muhtemelen seninki de bu bunalımlardan biridir. Yine de çalışmak, para kazanmak ve hayatımızı böyle idame ettirmek bir gereklilik. Ben aslında hiçbir şeyi olmayan, sıradan bir ayıydım fakat tırnaklarımla kazıya kazıya yaptım her şeyi. Acımasız olduğunu biliyorum ama kendi kendini motive etmeyi bilmelisin oğlum, aksi hâlde hayat sana pis çarpıyor.”
Babasıyla konuşmak istedi bir anda dostumuz ve “Ben de bunu biliyorum, kişiliğimin gelişmesi, para kazanmak, daha düzgün bir oyuncak olmak her daim gerekli. Yine de oyuncaklar, iş ortamı, içimde ki boşluk…” bunu derken biraz duraksadı.
“Boşluk mu, ne boşluğu oğlum?” dedi gür bir sesle babası, o sırada annesi de odaya girdi, eşine sorar gözlerle baktı.
“Boşluğu tanımlamak kolay değil ama bir şeyler eksik gibi hissediyorum baba,” dedi düğme gözlü oyuncak, hâlâ çekingendi. “Keyif almıyorum, oyuncaklarla konuşmak da bana huzur vermiyor, böyle olunca hayatımı idame ettiremiyorum,” dedi babasının konuşması hakkında.
“Ha diye olacak şeyler değil bunlar!” diye söze karıştı annesi fakat babası hemen susturdu onu.
“Oğlum, bak, sorunlar her daim olur fakat üzerine gitmeyince daha da zorlaşır bunlar,” dedi, “Kaçmak çözüm olmuyor.”
Kaçtığını düşündükleri için üzüldü, aynı şekilde anlaşılmadığını hissettiği için de. Sustu.
Annesi yanına yaklaştı, “Biraz dinlen oğlum, belli ki yorulmuşsun, olur öyle şeyler,” deyip öptü onu, bu öpücük onu çok mutlu etti.
Daha birçok şey konuştular aralarında. Yine de onu tetikleyecek cümle şuydu: “Ama bu hayatta sevmediğin şey ne? İş hayatında ne var?” İlgisini çekmişti çünkü karşındakini anlamaya çalışmaya meyleden ilk soruydu, bir nevi “Ne yapıyor bu çocuk?” dediler ona. O da dayanamadı, açılmak istedi ve sessizliğin acısı bir nebze olsun son buldu.
“Her şey; durmadan öteye beriye koşmalar, küçük ihtiras oyunları, hele de açgözlülükler, rekabetler, dedikodular, birbirine çelme atmalar, birbirini tepeden tırnağa süzmeler. Konuşmalarını dinledikçe oyuncak budalalaşıyor. İlk bakışta zeki sanırsın, yüzlerinde ciddilik okunur ama bütün söyledikleri şu biçim şeyler: ‘Falanca veya filanca, bilmem ne satın aldı, bilmem neresini kiraladı.’ Başka birisi: ‘Aa! Olur şey değil; niçin acaba?’ Ya da: “Falanca dün akşam nerelere gitmiş, neler yapmış, gördün mü?” İllallah bunlardan. Bunlar arasında oyuncaklık nerede? Oyuncaklığın yüceliği, bütünlüğü nerede kaldı? Oyuncaklık ufak paralar, samimiyetsizlik, vahşilik gelmiş,” dedi zorla.
Babası düğmelerindeki hüznü görünce yumuşadı, içi burkuldu. Birkaç gün daha işe gitti ve işten ayrıldıktan sonra babası ona kararını belirtti: Her ne kadar annesinin “millet felsefesi” onu sıkıştırsa da ikisi de yumuşadı; düğme gözlü oyuncak hava almalıydı, babasının ya da kendisinin istediği bir zaman işe dönecekti. Bu haberi duyan dostumuz da sevindi.
Her ne kadar sevinse de bu, onun için pek iyi olmadı. Ailesi her geçen gün daha da çok endişelendi. Karardan sadece 10 gün sonra T-Hop’a girmiş, başıboş ve yorgun dolanıyordu bile.
BOŞLUĞUN SESİ
Neydi onu bu aleti vücuduna yaklaştırmaya iten, tusha bağımlı, bu kadar umursamaz ve yorgun kılan? Aslında, birçok şey: Yaşadığı zihinsel yalnızlık bunun büyük bir etmeniydi. Zihni bazen lisedeki gibi durmuyordu, özellikle de yalnız hissettiğinde. Onu boşluğa ve birçok soruya itiyordu. Evet, itiyordu çünkü o, bunları huzurla düşünmek istiyordu. Zihnindeki kaosa kendini bırakmak değil, kaosla oynamaktı zevkli olan. İş yerinde gördüğü samimiyetsizlik, nepotizm ve ha bire yargılanma seansları tüm bu kaosu daha da tetikledi. Oyuncakları düşününce, ki bu acı verirdi ona, aklına hep bu gelirdi: Neden hayat zaten bu kadar zorken oyuncaklar hayatı birbirlerine daha da zorlaştırmak için çabalıyor? Ardından gelen boşluğun sesi…
Düğmeye basarken gerginlikten titriyordu, korkuyordu. Basar basmaz tahtadan vücudunda bir şeyler hissetti, zihni uyuştu ve Tearth’ten göç etti. Zihninde bir şeyler canlandı fakat odaklanamadı. Bulanıktı her şey, göremiyordu, sanki buzlu camdan bakıyordu her şeye. Ardından yavaş yavaş bir şeyler belirginleşmeye başladı.
Bir evde gibiydi fakat farklıydı bu ev, yaşadığı yerlerden değildi. Evin içinde biraz gezdi ve anlam veremediği birçok eşya buldu. Örneğin garip bir şekilde dizayn edilmiş, kapağı açılınca içinde delik bulunan, kapağının üzerinde bulunan tuşa basınca da deliğe su akıtan bir şey buldu, şaşırdı. Aynı yerde küçük fırçaya benzeyen bir şey daha buldu, o neydi acaba?.. Biraz evde gezinip şaşırırken, aynı şekilde kendini zehirlerken üç varlık içeriye geldi, onlar gelir gelmez de oyuncağımız korkuyla irkildi.
Onu gördüklerini sandı ama yanılıyordu, neyse ki görmüyorlardı. Bunu düşünüp bir nebze rahatladı. Ellerinde çok küçük bir başka varlığı taşıyan iki başka varlıktı bunlar. Biri uzundu ve yanağında tüyler vardı (ama bu dostumuzun annesininkinden farklıydı), diğeri de uzun saçlı, güzel görünen bir varlıktı. Birbirlerine sokulmuş, küçük varlıkla oynuyorlardı; o kadar hoş görünüyorlardı ki böyle, dostumuzun içine sevgi doldu ve bu sevgi içindeki hüzne karıştı.
Zihninde tonlarca soru vardı: Ben buraya nasıl geldim? Bunlar kim? Neden o varlık o kadar küçük ve çaresiz görünüyor? Bedenleri neden bu kadar değişik ve oyuncak değiller? Küçük varlığa ne olacak, nasıl yaşayacak? Zihnindeki bu sorulara cevap aramak için onların yanında kalmaya karar verdi ve kaldı da. Burada geçen zamanla Tearth’te geçen zaman farklıydı, dolayısıyla burada çok daha uzun vakitler kalabilirdi.
Bu varlıklara insan deniyordu ve bu türün de oyuncaklar gibi duyguları, düşünceleri vardı. Üzülüyorlardı, sert davranıyorlardı, tartışıyorlardı ve sevgi gösteriyorlardı. Peki amaçları neydi onların? Bunu bilmiyordu. Öğrendi ki insanlar doğuruyordu, evet, doğuruyorlardı! Mucizevi bir şeydi bu ve çocuk, annenin karnında yetişiyordu, 9 ay sonra doğuyordu. Tearth’teyse oyuncaklar yapılıyordu. Onları yapan aileleri tarafından büyütülüyorlardı. Yapılıp büyütüldükten sonra (bu büyüme insanlardaki gibi fiziksel değildi) belli bir olgunluğa geliyorlar, seviyorlar ve evlenmeye karar veriyorlardı. Bu süreç sancısız gerçekleşiyordu, düğün falan da olmuyordu, sadece resmi kayıtlara geçiyordu bu evlilik. İşte bu yüzden şaşkındı D..
Annelerin gösterdiği özene hayran kaldı, bebeğin büyümesine tanıklık edince onun büyüyüşü de aynı şekilde onu büyüledi. Konuşmaya başladı, yürümeye başladı ve o sefil bebek (ismi buydu) kendi kendine yetebilecek hâle geliyordu yavaş yavaş. O büyüyünce de ev halkı birbirine kenetleniyordu. Onlar da birbirleriyle tartışıyordu fakat çözüm yolunu aramak için gayret ediyorlardı. Bazen etmiyorlardı aslında ama her ne olursa olsun birbirlerine sarılıyorlardı. En şaşırdığı şeylerden biri de buydu: Onlar ağlayabiliyorlardı. Bu, onu çok derinden etkiledi çünkü ağlamak, hüznün ya da mutluluğun çok güzel bir dışa vurumuydu. O da ağlıyordu, evet, D. de ağlıyordu fakat gözyaşları yoktu onun, tahtadan kalbindeydi gözyaşları.
Aynı şekilde aile bu üç kişiyle de sınırlı kalmıyordu, buna da şaşırdı D.. Bebeğin babaannesi, anneannesi, amcası, teyzesi ve daha birçok akrabası vardı. Akrabaları çok hoş görünüyordu fakat birçok garip olaya şahit oldu tahtadan dostumuz, dolayısıyla bu konuda araftaydı. Yine de çok garip buluyordu kan bağı denen şeyi. Onlarda kan denen şey de yoktu, dolayısıyla ömrünün belli insanlara bağlı şekilde geçmesi garipti.
Bebeğin büyüyüp küçük bir kız olması, aynı şekilde ebeveynlerinin yaşlanması, her şeye rağmen onların huzurla devam etmeleri onu büyüledi. Küçük kız anaokulunu sorunsuz geçti, ilkokulda küçük problemleri vardı fakat yine de ortaokula rahatça geçti. Bazen annesi ve babasıyla çok tartışıyordu çalışma konusunda ve D. bundan çok etkileniyordu çünkü kendisi de öyleydi. Bir gün arkadaşlarıyla babasına şaka yaptı ve babası onu pis bir şekilde cezalandırdı, kızı da ağladı. Babası da üzülüp şefkat gösterdi ona. Şefkat, onlarda daha farklı gösteriliyor gibiydi ama aynı zamanda farksızdı da. Bu benzerlikler ve ayrışmalar onu büyülüyordu, farklılıklar onu büyülüyordu. “Farklı durumlarla da yaşanılabilir,” diyordu içinden D. ve büyülenmeye devam ediyordu. İnsanların duyguları üzerine düşünüyordu.
Küçük kız büyüyüp genç bir kız oldu ve liseye geçti. Zaman çok hızlı geçiyordu burada, sanki D.nin gözlerinin önünden renksiz ve bulanık fakat nesneleri ayırt edebileceği fotoğraflar akıp gidiyordu. Lisede çok asabiydi, o kadar asabiydi ki mavi düğme gözlü dostumuz onu tanıyamadı. Ailesiyle daha çok atışıyordu ve onların yapmasını istemediği şeyleri yapmak istiyordu hep. Garip görünüyordu bu çünkü pek aklı başında değil gibiydi. Arkadaşlarıyla ilişkileri daha da kötüye gitti bu dönem ve bir bunalım dönemi yaşadı lise yıllarının sonlarına doğru. Çok okuyordu ve yalnız hissediyordu, ne yapacağını bilemiyordu. Bu dönemde içi burkuluyordu bol bol D.nin. Aynı şekilde aile de bir ekonomik krizdeydi, dolayısıyla tüm bunlar onları daha da saldırgan yapıyordu. İnsanların öfkesi ve saldırganlığı çok daha farklıydı. Onlar, çok daha yırtıcı ve gaddar saldırıyordu birbirlerine. Bunları düşünürken aklına babasına söylediği şeyler geldi D.nin. Sonunda kız, üniversiteye zor da olsa geçti ama sinirleri çok yıpranmıştı. D. de büyümek üzerine düşünüyordu bu sırada. Düşünürken gözleri kapandı D.nin ve Tearth’e geri döndü.
Tearth’le o garip dünya çok farklıydı. Oradaki sevgi, nefret, anlam, yorgunluk, huzur… Çok farklıydı. İnsanların davranışları, incelikleri, vahşilikleri çok farklıydı. Şaşırıyordu hep D., şaşırıyordu. Zihnindeki bu düşüncelerden sıyrıldı ve yalnız kaldığı odada inanılmaz bir yorgunluğun üzerine çöktüğünün farkına vardı. Zorla dışarı çıktı, Köpek bir şeyler söyledi fakat onu dinlemedi. Parasını ödedi, Köpek’in pis pis sırıtışını gördü ve çıktı. Çıktığına pişman oldu çünkü zihnindeki düşüncelerden biri buydu: Acaba diğerleri de bunu görüyor muydu? Onların zihninde ne vardı? Yarın ilk işi bunu öğrenmek olacaktı.
Annesi ve babası hâlinden dolayı çok endişeleniyorlardı. Onları görünce çok duygulandı D., neler yaptıklarını düşündü, hayatta ne süreçlerden geçtiklerini. Annesine ve babasına sarıldı odasına geçmeden önce ve “İyiyim ben,” diye bir yalan söyledi. Değildi çünkü kendini zehirlemişti ve zehirleyecekti. Düşünceleri yarın T-Hop’a gitmekle, diğer sefil oyuncaklarla ve insanlarla meşguldü. Farkları düşünüyordu, o süreçleri, yaşadıklarını, o ince düşünceleri, duyguları… Sanatı da etkileyiciydi insanların gördüğü kadarıyla. Resimleri net olarak göremediğine üzüldü bir an, zaten renkleri de seçemiyordu. Ama insanların çoğu bakmıyordu ya da bakamıyordu çünkü farkında değillerdi. Neyin farkındaydı bu düğme gözlü çocuk? Elinde olan fakat göremediği, kör olduğu neyin farkında değildi? Düşüncelere daldı ve yorgunluğu onu güzel, yumuşacık bir oyuncak olan Uyku’nun kollarına götürdü.
Ertesi gün bakımını yapıp (insanlarda kahvaltı deniyordu buna) annesini öptü, babasına selam verdi ve dışarı çıktı hemen. Vakit kaybetmeden T-Hop’a koştu ve o iğrenç manzarayı sabahın bu saatlerinde de gördü. Oyuncakları izledi, çalışanlara bu erken saatte aleti kullanmak istemediğini belirtti. Birinin pamuklarını yaktığını gördü, o kişinin dışarı çıkmasını bekledi. Neyse ki onun arkadaşı da tıpkı D. gibi tahtadan oyuncaktı. İkisi yaklaşık bir buçuk saat sonra çıktı, o da onları takip etti.
Onların ağzını yoklamaya çalıştı, az kalsın onlardan dayak yiyecekti. Olabildiğince açık konuştu, hatta “İnsanları tanımıyor musunuz?” bile dedi fakat onlardan hiçbir cevap almadı. “Dalga mı geçiyorsun bizle? Kafamız güzel oluyor sadece, unutuyoruz her şeyi, unutuyoruz,” dedi tahtadan olan, “Yoksa böyle bir şey yapar mıyız?” Dedikleri mantıklı geldi D.ye ve daha fazla sınırları zorlamadan kafaları yerinde olmayan oyuncakları bıraktı. Demek ki kimse bunu bilmiyordu, görmüyordu. Peki kendisi neden seçilmişti? Seçilmiş miydi ya da?
T-Hop’a gitti tekrardan ve Köpek’e hızlıca “Beni tekrardan özel odaya alabilir misiniz?” dedi. Aslan da memnuniyetle kabul etti. Korka korka, gergin bir şekilde yürüdü o yolu tekrardan. Ardından aleti vücuduna yaklaştırdı ve düğmeye bastı. Tekrardan o buğu ve bulanıklık…
Aslında, hiçbir şey net değildi fakat alışmıştı buna. Döndüğünde kız, üniversitede felsefe okuyordu. Yavaş yavaş üzerine bir olgunluk çöküyordu ve ailesine karşı daha anlayışlı yaklaşıyordu. Bunu gören düğme gözlü dostumuz da duygulanmadan edemiyordu. “Büyümek, olgunlaşmak, gelişmek… Sevmek, sevilmek, üzülmek, asabi olmak. Ne kadar bariz, güzel ve aynı zamanda sancılı duruyor,” dedi içinden. Kendi hayatını düşünüyordu bu hayata bakarak.
Üniversitenin ilk iki yılında arkadaşlarıyla bol bol tartıştı, zihnindeki düşünceler olgunlaştı ve bir ara din konusuna kafayı taktı genç kız. D., insanlardaki din algısının da farklı olduğunu gördü. Aynı şekilde insanların buna karşı tutumunun da hoş olmadığını, özellikle kız sosyal medya denen bir yere girince fark etti. O kadar kaotik ve yourucuydu ki her şey orada… Kız oraya girince D. bakmamaya çalışıyordu sadece. Yine de bu internet denen şey dostumuzun başını döndürdü çünkü harika bir şeydi (aynı zamanda berbat)! Bilgiye ve hatta insanlara kolayca ulaşılabiliyordu, onlarda böyle bir şey yoktu. Sosyal medya ve evrendeki yeri hakkında düşündü D..
Üniversitenin üçüncü yılında artık genç bir kadın olmuştu artık genç kızımız. Dostluklar edindi, sevgilileri oldu, ihanete uğradı, aşktan başı döndü, ağlamaktan gözü şişti ve bunların hepsi D.nin zihninden geçip gitti. Düşünüyordu, kendi dünyasını anlamlandırmaya ve oyuncakların, oyuncaklığın özünü kavramaya çalışıyordu; insanlar da buna yardım etsin istiyordu. Birçok şey geçiyordu zihninden tıpkı bu fotoğraflar gibi. Yine de onu en çok etkileyen şey üniversitenin son yılında gerçekleşti: Genç kızın babaannesi öldü, birkaç ay sonra da anneannesi. D., dehşete düştü çünkü insanların bu kadar genç yaşta öldüğünü bilmiyordu. Evet, hızlı büyüdüklerini fark ediyordu fakat bu kadar erken mi ölüyorlardı? O henüz 94 yaşındaydı fakat babaannesi 83 yaşında, anneannesi de 92 yaşında vefat etmişti. Genç kadının, annesinin ve babasının ne kadar etkilendiğini oldukça uzun bir zaman gördü. Ölüm üzerine daha da çok kafa yordu, kendi eylemsizliğini düşündü, işini, ailesini, yaşını, iş yerindeki insanları… İnsanlar, bu kadar kısa sürede hayatları her ne kadar zor olursa olsun tutunabiliyordu. Bunu da gördüğü üzere duygularıyla, düşünceleriyle, ilişkileriyle, yaptıkları şeylerle, sanatla yapıyorlardı. Yapıyorlardı…
Sanat konusuna ayrı bir parantez açmak istiyordu zihninde D. çünkü Tearth’teki sanat farklıydı. Aslında zamanın akışının daha hızlı olmasının, popülasyonun daha fazla olmasının sanata olumlu etkileri vardı: Birikim gittikçe artıyordu, çabalayan insanlar daha geniş bir yelpazede gelişiyordu ve okudukları, izledikleri, baktıkları ya da dinledikleri insanların çoğunlukla ölü olması düşünceleri çeşitlendiriyordu. Tearth’tekinin daha sıkıcı olduğunu düşündü D.. Orada az sanatçı vardı ve çoğu canlıydı, dolayısıyla savunma mekanizması yüzünden eleştirilere kapalı olanlar eserindeki çoğu şeyi açıklıyordu. Bu da işleri daha az çekici kılıyordu maalesef.
Düşüncelerini insanlara odakladı hemen: Her şeye rağmen son yılında felsefeye, derslerine, okumalarına ve sevdiklerine kulak vermekten, çabalamaktan geri durmadı genç kız. Şüphesiz daha az motivasyonu vardı fakat yapıyordu. Bir gün kızın şöyle dediğini duydu: “Çabalamayınca her şey daha da dayanılmaz hâle geliyor anne, bu yüzden elimden geleni yapıyorum,” dedi gülerek. O sıra kahve içiyorlardı mutfakta anne kız. D., yiyecekler ve içeceklerin çok güzel ama aynı zamanda çok sıkıcı bir şey olduğuna kanaat getirmişti çoktan. Onlarda olmamasına bazen üzülüyordu çünkü yemeklerin, içeceklerin ve birlikte bir şeyler paylaşmanın birleştirici gücü vardı. Anne kız kahvelerini yudumlarken D., hayran hayran bakıp dinliyordu. Dehşetle karışık şaşkınlığı geçmiyordu ve kendini düşünmeden edemiyordu. İnsanların gücüne de güçsüzlüğüne de hayran kaldı. Onun uzun ömrü ne işe yarayacaktı, ne yapacaktı? Elindekilerle ne yapacaktı? Zihninin uyuşukluğuyla birlikte görüntüler, gerginlik ve düşünceler birbirine karıştı.
Zamanla genç kız büyüdü ve bir öğretmen oldu. Öğretmen olma sürecinde de çok büyük sıkıntılar çekti fakat vazgeçmedi, çabaladı ve sınavdan iyi puan alıp başardı. Öğretmenliğinin üçüncü yılı sevdiği adamla evlendi. D, insanların âdetlerine çok şaşırıyordu ve saçma buluyordu. Neydi bütün bu prosedürler ve düğün denen şey? Herhalde kendisinin ihtiras oyunları dediği şey en çok bu dönemlerde vardı. Kendi basit geleneklerini düşündü istemsizce ve gelinin stresli olmadığı bir gün bile görmedi evlilik süreci boyunca; başlı başına gergin bir süreçti. Neden böyle yapıyorlardı o hâlde? Bilmiyordu, muhtemelen onların da cevabı yoktu buna. Öyle ya da böyle evlendi genç kadın.
Evliliğinin 5. yılında, genç kadın bir çocuk sahibi oldu. D. bunu görünce o kadar duygulandı ki… Ne kadar çok yaşama şahit olmuştu! Ne kadar çok duyguya, düşünceye dokunup ne kadar çok şey yaşamıştı! Genç kadının eşini, kendisini ve ailesini görünce birçok düşünce akın etti zihnine ve aslında üzüldü. Kendi sefil hâline acıdı, eylemsizliğine lanet etti ve motivasyonsuzluğunu kınadı. Ne yapacaktı ama? Elden ne gelirdi?.. İzlemeye devam etti sadece.
Bundan tam 8 yıl sonra kadın, annesini toprağa verdi. Herkes mahvolmuştu, kadın ve ailesinin gözlerinde sadece keder vardı fakat yine de birbirlerini teselli edebiliyorlardı. Bu ölüm, D.nin daha berrak düşünmesine vesile oldu çünkü artık daha düzgün düşünmeye çabalıyordu. Öğreniyordu! İnsanlarda ölüm, katlanılması gereken, aşılması gereken bir şeydi her ne olursa olsun. Her ne kadar yakınının ölümü seni bunalıma soksa da devam etmeliydin. Nasıl devam ediyorlardı peki, neydi onların motivasyonu? Kadın, bir gün eşine çok hoş bir şey söylemişti: “Benim yaşam tarzım sevdiklerim ve kendim hakkında küçük amaçlar edinmek ve onları başarmaktır. İnandığım şeyler konusunda elimden geleni yapmaktır. Hayat ikilik doludur, zordur ve kolaydır fakat başa çıkılamaz değildir.” Bunu dinleyen eşi de onun gözlerine bakıp “Güzeldir de,” demişti ve sarılmıştı sevdiğine.
Onlardaysa böyle değildi, ölmeye karar veriyorlardı ve bu üzücü olmuyordu çoğu zaman. Karar verenin zihninde ne olduğunu bazen bilmiyorlardı, bazen biliyorlardı bazen de önemli olmuyordu bu. Dolayısıyla çoğu zaman intihar diye bir şey olmazdı Tearth’te, olsa bile kimse bilmesin diye gizlerlerdi, rol yaparlardı. D. de bu olayın özünü kavramaya çalışıyordu, yaşamın iplerinin özünü.
Kadını yaşamı boyunca izledi onu düğme gözlü dostumuz ve kim bilir nice şey düşündü onlar ve kendi hakkında. Öğretmenliğin yüce olduğunu düşündü, felsefenin yorucu olduğunu düşündü, nice yeni duyguyu tattı, insanları anlamaya çalıştı, oyuncaklığı düşündü, kendini, yaşamını, yaşamı düşündü ve bir yaşama tanıklık etmenin garipliğini tattı. Bu, onun kendi yaşamı olduğunun, etrafındaki herkesin yaşamı olduğunun ve aslında her an yaşama tanıklık ettiğinin farkına varmasını sağladı.
Kadın, düşünceleriyle, yaptıklarıyla, huzuruyla, yorgunluğuyla eşinden önce mezara girdi. Yaşam neydi peki D. için? Bilmiyoruz. Bir hayata tanıklık etmek şüphesiz garip olmalı. Yine de bildiğimiz bir şey var ki o da kadının mezar taşında olan alıntıyı çok sevdiği: “Bazen en olağan anılarımızı, en sıradan bulduğumuz şeyleri bir köşeye atarız ve unuturuz fakat güzellikler, incelikler aslında onlarda gizlidir.”
KÜME
Bir anda yalnız olduğu odaya geri döndü dostumuz. Tushun ağırlığı üzerine çöktü. Düşünceleri kendi sefil hâliyle tanık olduğu hayat arasında gidip geliyordu. Ne yaşamıştı? Şu aleti bir daha vücuduna yaklaştırıp düğmeye bassa ne olacaktı?.. Tereddüt etmeden aldı eline aleti ve düğmeye bastı, tekrardan o bulanık dünyadaydı.
Gördüğü şey çok garipti: Koltuğa oturmuş gözlüklü ve zayıf bir genç, bilgisayarına bakıp yazı yazıyordu ve ara sıra düşünmek için kıvırcık sakallarını okşuyordu. Mavi düğme gözlü dostumuz güldü ve hemen Tearth’e geri döndü.
Aleti bir daha eline almamak üzere bıraktı ve Köpek’in yanına gitti. Gün boyu orada kalmıştı, dolayısıyla neşe içinde olması Köpek’i şaşırttı. Çıktıktan sonra eve koştu, eve koşarken ağlıyordu. Evet, ağlıyordu! Ağlamak için gözyaşı gerekiyor muydu? Mutluluk ve hüzün karışımı bu duygu ona umut bahşetti. Eve varınca annesini ve babasını meraklandırdığı için üzüldü fakat ertesi gün her şeyi anlattı onlara.
Rivayetlere göre D., tedavi oldu, tedavi gören diğer oyuncaklara yardım etti, arkadaşlarıyla ilişkilerini düzeltmeye çabaladı ve uzun yaşamını nasıl geçireceği hakkında huzurlu bir yolculuğa çıktı. Yaşamın ikiliği onu her zaman düşündürttü ve gençliğinde bir yaşama tanık olması onu her daim büyüledi. Ne de olsa hayat, oyuncakların ve insanların yaşamlarının kesişimlerinden ibaret değil miydi?